بازهم واردات خودرو متوقف شد؟ بررسی سناریوی ممنوعیت در مهر ۱۴۰۴
با فعال شدن مکانیزم ماشه، بحران ارزی و بلاتکلیفی بودجه، واردات خودرو در آستانه توقف دوباره قرار گرفت؛ آیا سناریوی ممنوعیت ۱۳۹۷ تکرار میشود؟
درحالیکه بازار خودرو ایران در ماههای گذشته با امید به تثبیت واردات و عرضه مدلهای جدید نفس میکشید، حالا با فعال شدن «مکانیزم ماشه»، بازگشت تحریمهای شورای امنیت، نوسان شدید نرخ ارز و طلا، و بلاتکلیفی تعرفهای، بار دیگر زمزمههایی از توقف واردات شنیده میشود. این وضعیت، شباهتهای نگرانکنندهای با سال ۱۳۹۷ دارد؛ زمانی که دولت وقت با هدف کنترل خروج ارز، واردات خودرو را ممنوع کرد و در نهایت نهتنها به هدف خود نرسید، بلکه وابستگی تولید داخل به قطعات خارجی را افزایش داد.
در مهرماه ۱۴۰۴، قیمت دلار از مرز ۱۱۵ هزار تومان عبور کرده و هر گرم طلا به آستانه ۱۱ میلیون تومان رسیده است. این جهشها، مقاومت نسبی بازار خودرو را در برابر نوسانات ارزی شکسته و باعث افزایش قیمت خودروهای وارداتی شده است. برخلاف ماههای گذشته که بازار خودرو تا حدی مستقل از مسیر ارز حرکت میکرد، این بار هممسیر شدن طلا، دلار و خودرو، نشان از یک شوک همزمان دارد که میتواند واردات را به نقطه صفر بازگرداند.
بیشتر بخوانید: کراساوور ناشناخته چینی در خیابانهای تهران دیده شد
بحران بودجه و تأمین ارز؛ دو مانع اصلی در مسیر واردات
براساس اطلاعات موثق، تدوین ناقص و تأخیر در اصلاح لایحه بودجه ۱۴۰۴، عملاً فرصت ششماههای را برای واردکنندگان خودرو از بین برده است. در کنار آن، افت فروش نفت و کاهش درآمدهای ارزی کشور، تأمین ارز برای واردات خودرو را در هالهای از ابهام قرار داده است. در چنین شرایطی، تخصیص ارز به واردات خودرو ممکن است از اولویت خارج شود و به سمت کالاهای حیاتی مانند دارو، تجهیزات پزشکی و نهادههای کشاورزی سوق پیدا کند.
اگر این روند ادامه یابد، احتمال بازگشت ممنوعیت واردات خودرو بسیار جدی خواهد بود. هرچند هنوز هیچیک از نهادهای رسمی مانند وزارت صمت، بانک مرکزی یا سازمان برنامه و بودجه در اینباره اظهار نظر نکردهاند، اما سکوت فعلی میتواند نشانهای از تصمیمگیری پشت پرده باشد. برخی تحلیلگران معتقدند که در صورت تشدید بحران ارزی، دولت ممکن است به سراغ گزینههایی مانند «ارز بدون منشاء» یا «سقفگذاری واردات» برود تا از آشفتگی بازار جلوگیری کند.
بیشتر بخوانید: شرایط فروش لاماکو فلو اعلام شد
تأثیر روانی بر بازار و رفتار سرمایهگذاران
در شرایطی که قدرت پول ملی کاهش یافته و چشمانداز اقتصادی کشور غبارآلود است، بسیاری از افراد برای حفظ ارزش داراییهای خود به بازارهایی با نقدشوندگی بالا مانند ارز، طلا و خودرو روی آوردهاند. این رفتار، هرچند از منظر سرمایهگذاری قابلدرک است، اما در عمل باعث تشدید تقاضا و افزایش قیمتها شده است.
بازار خودروهای وارداتی که در ماههای گذشته با عرضه محدود و قیمتهای کنترلشده حرکت میکرد، حالا با شوک ارزی و احتمال توقف واردات، وارد فاز جدیدی از التهاب شده است. اگر ممنوعیت جدید اعمال شود، نهتنها قیمتها افزایش خواهد یافت، بلکه اعتماد عمومی به وعدههای وارداتی نیز آسیب خواهد دید.
